Discrete verzending vanuit Nederland · gratis boven €50 Bestel vóór 17:00, vandaag nog verzonden Meer dan 11.000 tevreden klanten ★★★★★ 4.7 ✓Trustindex Discrete verzending vanuit Nederland · gratis boven €50 Bestel vóór 17:00, vandaag nog verzonden Meer dan 11.000 tevreden klanten ★★★★★ 4.7 ✓Trustindex Discrete verzending vanuit Nederland · gratis boven €50 Bestel vóór 17:00, vandaag nog verzonden Meer dan 11.000 tevreden klanten ★★★★★ 4.7 ✓Trustindex Discrete verzending vanuit Nederland · gratis boven €50 Bestel vóór 17:00, vandaag nog verzonden Meer dan 11.000 tevreden klanten ★★★★★ 4.7 ✓Trustindex Discrete verzending vanuit Nederland · gratis boven €50 Bestel vóór 17:00, vandaag nog verzonden Meer dan 11.000 tevreden klanten ★★★★★ 4.7 ✓Trustindex Discrete verzending vanuit Nederland · gratis boven €50 Bestel vóór 17:00, vandaag nog verzonden Meer dan 11.000 tevreden klanten ★★★★★ 4.7 ✓Trustindex

Psilocybine therapie in Europa: onderzoek en waar het nu staat

Psilocybine versus psilocine: wat is het verschil?

Geschreven door Armando

Categorie: Paddenstoelen

Gepubliceerd: 2 november 2026

Kort antwoord: psilocybine is nergens in de Europese Unie een goedgekeurd geneesmiddel en je kunt het niet bij de apotheek kopen. Toegang buiten klinische studies is beperkt tot een paar streng gecontroleerde routes. Tsjechië heeft sinds 1 januari 2026 een wettelijk kader voor therapeutisch gebruik, Duitsland heeft een compassionate use-programma voor therapieresistente depressie in twee klinieken, en Zwitserland verleent per persoon uitzonderingsvergunningen. Het onderzoek, vooral naar therapieresistente depressie, is veelbelovend, maar wordt nog door toezichthouders beoordeeld.

In deze gids lees je wat psilocybinetherapie is, wat de belangrijkste studies vonden, hoe de toegang in elk van deze landen werkt en wat je verder kunt verwachten. De gids is gebaseerd op officiële verklaringen en gepubliceerd onderzoek; de bronnen staan onderaan.

Wat psilocybinetherapie eigenlijk is

Psilocybine is de stof die voorkomt in paddo's en magic truffels. In het lichaam wordt het omgezet in psilocine, dat inwerkt op serotoninereceptoren in de hersenen. Onze psilocybinegids en het artikel over psilocybine versus psilocine leggen de chemie uit.

In een klinische setting betekent "psilocybinetherapie" niet simpelweg het innemen van een pil. Het is een gestructureerd programma dat uit drie onderdelen bestaat:

  1. Voorbereiding: screening door een psychiater, medische controles en sessies om vertrouwen op te bouwen met het team.
  2. Doseersessie: één of twee sessies van elk ongeveer zes uur, in een rustige ruimte met twee getrainde professionals die de hele tijd aanwezig zijn.
  3. Integratie: vervolggesprekken om de ervaring te verwerken en te koppelen aan de lopende behandeling.

De psilocybine die in studies en programma's wordt gebruikt, is een farmaceutisch product met een bekend, constant gehalte: synthetisch of een gestandaardiseerd plantenextract. Dat is een belangrijk verschil met natuurlijke truffels of paddo's, waarvan het gehalte varieert.

Wat onderzoek naar depressie laat zien

Het meeste Europese onderzoek richt zich op therapieresistente depressie (TRD), meestal gedefinieerd als depressie die niet goed heeft gereageerd op ten minste twee antidepressiva. Een paar studies springen eruit.

Studie Deelnemers Belangrijkste bevinding
Carhart-Harris et al., NEJM 2021 (Imperial College London) 59 mensen met matige tot ernstige depressie Psilocybine werd vergeleken met het antidepressivum escitalopram. Beide groepen gingen vooruit; het verschil op de belangrijkste uitkomstmaat was niet statistisch significant
Goodwin et al., NEJM 2022 233 mensen met TRD op 22 locaties in 10 landen, veel daarvan in Europa Een eenmalige dosis van 25 mg verlaagde de depressiescores in week 3 meer dan een controledosis van 1 mg. De dosis van 10 mg verschilde niet van de controle
COMP005, fase 3 (Compass Pathways, 2025) 258 mensen met TRD op locaties in de VS Een eenmalige dosis van 25 mg verlaagde de depressiescores in week 6 met 3,6 punten meer dan placebo
COMP006, fase 3 (Compass Pathways, 2026) 581 mensen met TRD Hoofddoel gehaald in week 6; de gegevens na zes maanden zijn in juli 2026 gepubliceerd

Bij het lezen van deze resultaten zijn twee punten belangrijk. Ten eerste zijn effecten die in het nieuws groot lijken in cijfers vaak bescheiden, en worden ze gemeten tegenover controlegroepen die ook vooruitgaan. Ten tweede is blinderen lastig: de meeste deelnemers merken of ze een actieve dosis kregen, wat de interpretatie lastiger maakt. De EUDA (het drugsagentschap van de EU) noemt beide punten in haar overzicht van therapeutisch gebruik van psychedelica.

Het onderzoek gaat ook verder dan depressie. Het door de EU gefinancierde PsyPal-project, gecoördineerd door het Universitair Medisch Centrum Groningen, onderzoekt psilocybinetherapie bij psychisch lijden van patiënten met progressieve ziekten zoals COPD, multiple sclerose, ALS en atypische Parkinson, op locaties in Nederland, Portugal, Tsjechië en Denemarken.

Stand van psilocybinetherapie in Europa

Land Status in 2026 Wie komt in aanmerking
Tsjechië Wettelijk kader van kracht sinds 1 januari 2026; start van de behandeling verwacht in de tweede helft van 2026, afhankelijk van vergoeding door de verzekering Geselecteerde patiënten met een depressie die niet reageert op standaardbehandeling, in erkende zorginstellingen
Duitsland Compassionate use-programma goedgekeurd in de zomer van 2025 Patiënten met TRD bij wie minstens twee behandelingen niet werkten en die niet aan een studie kunnen meedoen, in twee klinieken
Zwitserland Uitzonderingsvergunningen onder de narcoticawet, per geval verleend Patiënten met een ernstige ziekte bij wie de gangbare behandelingen zijn uitgeput
Nederland Geen medische toegang; klinische studies in universitaire medische centra Alleen deelnemers aan studies
Italië Eerste klinische studie in 2025 goedgekeurd door geneesmiddelenagentschap AIFA Alleen deelnemers aan studies
Andere EU-landen Alleen klinische studies Alleen deelnemers aan studies

Tsjechië

Tsjechië is het eerste EU-land met een wettelijke basis voor therapeutisch gebruik van psilocybine. Een wijziging van het Wetboek van Strafrecht, die sinds 1 januari 2026 van kracht is, staat het gebruik van synthetische psilocybine toe in gespecialiseerde zorginstellingen. De behandeling combineert psilocybine met psychotherapie en wordt uitgevoerd door psychiaters of klinisch psychotherapeuten met een specifieke opleiding. Zelfmedicatie en thuisgebruik blijven verboden.

In een verklaring van maart 2026 meldde het National Institute of Mental Health (NUDZ) dat de behandeling nog niet beschikbaar was, dat patiënten zich nog niet konden aanmelden of op een wachtlijst konden komen, en dat de start in de tweede helft van 2026 werd verwacht zodra de vergoedingsregels rond waren. Kijk bij NUDZ voor de laatste stand.

Duitsland

In augustus 2025 keurde het Duitse federale geneesmiddelenagentschap BfArM een compassionate use-programma goed voor psilocybine bij therapieresistente depressie. Het programma loopt op twee locaties: het Central Institute of Mental Health (ZI) in Mannheim en de OVID Clinic in Berlijn. Bij patiënten moeten minstens twee standaardbehandelingen niet gewerkt hebben en ze moeten niet aan een klinische studie kunnen meedoen. Elke sessie wordt begeleid door twee professionals, onder wie een arts, en gevolgd door integratietherapie. De capaciteit werd geschat op ongeveer 50 patiënten in het eerste jaar. Het programma maakt psilocybine geen goedgekeurd geneesmiddel.

Zwitserland

Zwitserland, dat buiten de EU valt, staat beperkt medisch gebruik toe via uitzonderingsvergunningen van het Federaal Bureau voor Volksgezondheid (FOPH). De behandelend arts vraagt dit per patiënt aan, en vergunningen worden alleen verleend als de gangbare behandelingen zijn uitgeput en de patiënt een ernstige ziekte heeft. Zwitserse rechtbanken hebben benadrukt dat de ruimte hiervoor klein is. In 2022 werden 34 van zulke vergunningen voor psilocybine afgegeven.

Nederland en Italië

In Nederland is psilocybinetherapie alleen beschikbaar binnen onderzoek. UMC Utrecht, UMC Groningen en UMC Leiden nemen deel aan een fase 3-vervolgstudie naar moeilijk behandelbare depressie. De verkoop van magic truffels is legaal in Nederland, maar dat is iets anders dan medische behandeling (zie zijn magic truffels legaal in Nederland).

In Italië keurde AIFA in 2025 de eerste klinische studie met psilocybine in het land goed. De studie wordt gecoördineerd door het Istituto Superiore di Sanità en wil in twee jaar 68 patiënten met therapieresistente depressie opnemen.

Kun je psilocybine bij de apotheek krijgen?

Nee. Omdat psilocybine geen geregistreerd geneesmiddel is in de EU, mag geen enkele apotheek het op recept of zonder recept verkopen. Zelfs in Tsjechië en Duitsland wordt het alleen verstrekt binnen een goedgekeurd programma, op de behandellocatie, tijdens een begeleide sessie.

Producten die online worden verkocht als 'psilocybinepillen' of 'psilocybinecapsules' zijn dus geen apotheekmedicijnen. De inhoud is niet gereguleerd en vaak onbekend. Zoek je legale paddenstoelproducten? Goed om te weten dat functionele paddenstoelsupplementen zoals lion's mane helemaal geen psilocybine bevatten, een onderwerp dat we in een aparte gids behandelen.

Risico's en wie niet mag meedoen

Klinische programma's screenen zorgvuldig, en niet voor niets. De EUDA merkt op dat de meeste bijwerkingen in studies optreden tijdens de acute effecten en meestal vanzelf overgaan, zoals angst. In het Goodwin-onderzoek kwamen hoofdpijn, misselijkheid en duizeligheid vaak voor, en werden suïcidale gedachten en zelfbeschadiging vaker gemeld in de groepen met een hogere dosis dan in de controlegroep. Dat is een van de redenen dat therapie nauwe nazorg omvat.

Mensen worden meestal uitgesloten van studies en programma's bij:

  • een persoonlijke of familiaire voorgeschiedenis van psychose of bipolaire stoornis
  • ongecontroleerde hoge bloeddruk of bepaalde hartaandoeningen
  • medicatie die een wisselwerking heeft met psilocybine, zoals lithium; veel studies vereisen ook dat je eerst onder medisch toezicht stopt met antidepressiva

Therapie is iets anders dan een truffelsessie

Het is verleidelijk om het onderzoek te interpreteren als bewijs dat een truffeltrip als therapie werkt. Dat is echter niet wat de studies aantonen. De resultaten zijn gebaseerd op gescreende patiënten, een farmaceutisch product met een vaste samenstelling, getrainde professionals en wekenlange voorbereiding en nazorg. Niets van dat alles is aanwezig bij een sessie zonder begeleiding.

Gebruik je magic truffels in Nederland, lees dan onze gidsen over verantwoord gebruik van magic truffels en over effecten en risico's van paddo's eerst. Wie microdoseert neemt veel kleinere hoeveelheden, maar onderzoek naar microdoseren is een apart en minder uitgekristalliseerd veld; lees ook onze eerlijke blik op microdoseren voor creativiteit. Heb je last van een depressie? Praat dan met een arts of psychiater. Die kan je ook vertellen of er bij jou in de buurt een klinische studie deelnemers zoekt.

Wat er nog komt

Compass Pathways bereidt zijn aanvraag voor bij de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA), met de definitieve indiening gepland in het vierde kwartaal van 2026. De updates uit 2026 noemen geen tijdpad voor een aanvraag bij het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA). Zolang er geen Europese goedkeuring is, blijft de toegang in de EU beperkt tot klinische studies en nationale regelingen zoals die in Tsjechië en Duitsland.

Verwacht langzame veranderingen, stap voor stap: beslissingen over vergoeding in Tsjechië, resultaten van het Duitse programma en nieuwe onderzoeksgegevens uit heel Europa. We werken deze pagina bij zodra er iets verandert.

Veelgestelde vragen

Is psilocybinetherapie legaal in Europa?

Er is geen EU-brede goedkeuring. Tsjechië heeft sinds 1 januari 2026 een wettelijk kader voor therapeutisch gebruik, Duitsland heeft een programma voor 'compassionate use' bij therapieresistente depressie en Zwitserland verleent individuele, uitzonderlijke vergunningen. Elders in Europa is psilocybinetherapie alleen beschikbaar in klinische studies.

Welk land in Europa staat psilocybinetherapie toe?

Tsjechië is het eerste EU-land met een wettelijke basis voor therapeutisch gebruik van psilocybine, hoewel de behandeling naar verwachting pas in de tweede helft van 2026 van start zal gaan. Duitsland biedt toegang via een programma voor 'compassionate use' bij twee klinieken, en Zwitserland via individuele vergunningen.

Kan ik psilocybine bij de apotheek kopen?

Nee. Psilocybine is geen geregistreerd geneesmiddel in de EU, dus apotheken mogen het niet verkopen. In de programma's die wel bestaan, wordt het alleen op de behandellocatie toegediend tijdens een begeleide sessie.

Werkt psilocybine bij depressie?

Studies naar therapieresistente depressie tonen aan dat een dosis van 25 mg onder begeleiding, in combinatie met psychologische ondersteuning, de symptomen meer verminderde dan een controledosis of placebo. Het effect is matig en de regelgevende instanties evalueren de gegevens nog, waardoor het nog geen goedgekeurde behandeling is.

Hoe kan ik meedoen aan een psilocybine-onderzoek?

Vraag je psychiater of huisarts of er een onderzoek bij je in de buurt loopt, of zoek in het EU Clinical Trials Information System en op ClinicalTrials.gov. Onderzoeken hanteren strenge inclusiecriteria en screenen op aandoeningen zoals psychose en hartproblemen.

Is een sessie met magic truffels hetzelfde als psilocybinetherapie?

Nee. De therapie maakt gebruik van een farmaceutisch product met een vaste samenstelling, gescreende patiënten, twee getrainde professionals en een gestructureerde voorbereiding en follow-up. De onderzoeksresultaten zijn niet van toepassing op gebruik zonder toezicht.

Bronnen

Dit vind je misschien ook leuk...

Geschreven door

Armando

Oprichter · Mindrush

Sinds de oprichting van Mindrush heeft Armando meer dan 11.000 klanten in heel Europa geholpen bij het ontdekken van truffels, microdosering en functionele paddenstoelen, met eerlijk doseeradvies en aandacht voor verantwoord, goed geïnformeerd gebruik.